6.3.11

ဖတ္မိဖတ္ရာ ..... စခန္းသာေဟာ္ ၊ ျမသန္းတင့္။

ဆရာ ျမသန္းတင့္၏ "လြမ္းေမာဖြယ္ ကေမ ၻာဇ သို႔မဟုတ္ သံလြင္၊ ဒုဠ၀တီ၊ ေရႊလီ ရုပ္ပံုလႊာ" စာအုပ္ကို ရာျပည့္စာအုပ္တိုက္မွ ပထမအၾကိမ္အျဖစ္ ၂၀၀၁ စက္တင္ဘာလအတြင္း ထုတ္ေ၀ခဲ့ပါသည္။ ၁၈-၂-၁၉၉၈ ရက္ေန႔ ဆရာျမသန္းတင့္ ကြယ္လြန္ျပီး ၃ ႏွစ္ အေက်ာ္တြင္မွ စာအုပ္အျဖစ္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

၁၉၈၀ ခုႏွစ္က လားရွိဴးျမိဳ႕မွ  ဆရာ၀န္ၾကီး ကေမ ၻာဇ ခင္လိႈင္၏ စီစဥ္ဖိတ္ၾကားမႈျဖင့္ ဆရာျမသန္းတင့္၊ ဆရာေအာင္သင္း၊ ဆရာခ်စ္ဦးညိဳ ႏွင့္ ဆရာကာတြန္းေျမဇာ တို႔သည္ ၂၀-၁၂-၁၉၈၀ ေန႔မွ ၉-၁-၁၉၈၁ ေန႔အထိ စာဆိုေတာ္ခရီးသည္မ်ားအျဖစ္ ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းအႏွံ႔ စာေပခရီး ထြက္ခဲ့ၾကသည္။ ဆရာျမသန္းတင့္သည္ ထိုခရီးစဥ္အေတြ႔အၾကံဳမ်ားကို ရႈမ၀မဂၢဇင္းတြင္ ၁၉၈၁ ေဖေဖာ္၀ါရီမွ ၁၉၈၂ ၾသဂုတ္အထိ ေဆာင္းပါမ်ား ေရးသားခဲ့သည္။ (စာ ၂၀၉) ထိုေဆာင္းပါးမ်ားႏွင့္ မိုးေ၀မဂၢဇင္းတြင္ ၁၉၇၈ ေအာက္တိုဘာမွ ၁၉၇၈ ဒီဇင္ဘာအထိ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္းခရီး ေဆာင္းပါးကို စုစည္း၍ ရာျပည့္မွ စာအုပ္အျဖစ္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ထိုစာအုပ္ထဲမွ စခန္းသာေဟာ္အေၾကာင္း ေရးထားသည့္ ေဆာင္းပါးတစ္ခန္းအား တိုက္ရိုက္ကူးယူ၍ တင္ျပထားျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။ ဓါတ္ပံုမ်ားကို သံုးစြဲခြင့္ျပဳခဲ့သည့္ ေက်ာက္မဲျမိဳ႕မွ ကို Kong Mong အား အထူး ေက်းဇူးတင္ရွိပါသည္။ ဤဓါတ္ပံုမ်ားအားလံုး၏ မူပိုင္မွာ  Kong Mong သာ ျဖစ္ပါသည္။


ကၽြန္ေတာ္သည္ စခန္းသာေဟာ္၏ ၁၉၈၀-၈၁ခုႏွစ္ စာမ်ားထဲမွ အေျခအေနႏွင့္ ၂၀၁၀ခုႏွစ္ ဓါတ္ပံုမ်ား ထဲမွ အေျခအေနမ်ားကို ႏိႈင္းယွဥ္ကာ၊ ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္မ်ား ထိန္းသိမ္းျခင္းဆိုင္ရာ အယူအဆမ်ား အေၾကာင္း ေတြးေတာေနမိသည္။

ရွမ္းျပည္နယ္အေၾကာင္း ေရးသားထားၾကသည့္ စာအုပ္မ်ားထဲတြင္ ကၽြန္ေတာ္ ဖတ္ျပီး ႏွစ္သက္ခဲ့သည့္ စာအုပ္အနည္းငယ္ရွိပါသည္။ မွတ္မိသမွ်သာျဖစ္ပါသည္။ အျခားေကာင္းမြန္သည့္ စာအုပ္မ်ားလည္း မ်ားစြာရွိပါသည္။

၁။ သိန္းေဖျမင့္ ၊ အေရွ႕ေျမာက္တိုင္းတခြင္
     (ခ်င္းတြင္းတိုက္မွ ထုတ္ေ၀ျခင္းျဖစ္မည္ဟု ထင္ပါသည္။)
၂။ ေက်ာ္ေအာင္ ၊ ေန၀င္ဘုရင္မ်ား ။ 
    ရာျပည့္စာအုပ္တိုက္၊ ၁၉၉၈ အမ်ဳိးသား စာေပဆု (ဘာသာျပန္၊ သုတ)
   (ျဗိတိသွ် စာေရးဆရာၾကီး Maurice CollisLords of the Sunset ကို ဘာသာျပန္ထားပါသည္။)
၃။ ဦးလွဒင္ ၊ ဆာေဂ်ာ့စေကာ့ ၏ ျမန္မာျပည္အေတြ႔အၾကံဳမ်ား
    The Couple စာအုပ္တုိက္၊ ဒုတိယအၾကိမ္၊ ၂၀၀၇ ႏို၀င္ဘာလ ၊
    Scott of The Shan Hills ၊ Edited by G.E.Mitton (Lady Scott)
  ေစာသက္လင္း


 * * * * * * * * * *

  
လြမ္းေမာဖြယ္ ကေမ ၻာဇ သို႔မဟုတ္ သံလြင္၊ ဒုဠ၀တီ၊ ေရႊလီ ရုပ္ပံုလႊာ ၊ ျမသန္းတင့္ ။
၂၀၀၁ စက္တင္ဘာ ။ ပထမအၾကိမ္ ထုတ္ေ၀ျခင္း။ ရာျပည့္စာအုပ္တိုက္။ စာမ်က္ႏွာ ၇၄ - ၈၀။

စခန္းသာ ေဟာ္
ျမသန္းတင့္

စာဆိုေတာ္ ေကာ္မတီ၏ စီစဥ္ေပးခ်က္အရ ေက်ာက္မဲ ေဆာက္လုပ္ေရးရိပ္သာမွာ တည္းခိုၾကသည္။ မူလက အေပၚဘိုတဲဟု ေခၚသည့္ ဧည့္ရိပ္သာတြင္ တည္းရန္ျဖစ္ေသာ္လည္း၊ တျခား ဧည့္သည္ေတြ ေရာက္ေနသျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ခ်ည္း လြတ္လပ္စြာ ေနႏိုင္ရန္ ေဆာက္လုပ္ေရးရိပ္သာမွာ ေနရာခ်ေပးထားျခင္း ျဖစ္ေလသည္။


ရိပ္သာတြင္ ေရမိုးခ်ဳိး၊ ခဏနားျပီးေနာက္ ညေနပိုင္းတြင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ိကို ေက်ာက္မဲျမိဳ႕ကို လိုက္ျပသည္။ ေက်ာက္မဲကား ရွမ္း၊ ျမန္မာ၊ တရုတ္၊ ကုလား စသည္ျဖင့္ လူမ်ဳိးစံုေသာ ျမိဳ႕ၾကီးျဖစ္၏။ ျမိဳ႕လယ္က တိုိက္တာၾကီးမ်ားကလည္း ၾကီးမားခိုင္ခံ့ၾကသည္။ အေရာင္းအ၀ယ္လည္း ျဖစ္ထြန္းသျဖင့္ ေငြေၾကး ေခ်ာင္လည္သူမ်ား ေပါမ်ားၾကသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ လက္ဖက္စို၊ လက္ဖက္ေျခာက္ အေရာင္းအ၀ယ္ လုပ္သည့္ ကုန္သည္ ပြဲစားၾကီးမ်ား ျဖစ္ေလသည္။


ေက်ာက္မဲမွာ သိႏၷီတို႔၊ သီေပါတို႔လို ျမိဳ႕ေဟာင္း မဟုတ္ေခ်။ ျမိဳ႕သစ္ တစ္ျမိဳ႕ ျဖစ္ေလသည္။ ၁၂၂၁ ခုေလာက္က ျမန္မာျပည္မဘက္မွ ကုန္သည္မ်ားသည္ ႏြား၀န္တင္မ်ား၊ လား၀န္တင္မ်ားျဖင့္ ေတာေတာင္မ်ားကို ေက်ာ္ကာ ရွမ္းျပည္နယ္သို႔ တက္လာခဲ့ၾကသည္။ ထုိလမ္းမွာ လူသြားလမ္း ျဖစ္ေလသည္။ ထိုလား၀န္တင္၊ ႏြား၀န္တင္မ်ားသည္ ယခု ေက်ာက္မဲျမိဳ႕ ေတာင္ဘက္ ဘုရားေလးဆူႏွင့္ ကၽြဲကုန္းရြာၾကားတြင္ စခန္းခ်ခဲ့ၾကသည္။ ထိုေစ်းကေလးတြင္ ရွမ္းကုန္သည္ႏွင့္ ျမန္မာကုန္သည္တို႔ ကုန္စည္ဖလွယ္ျခင္း ျပဳၾကသည္။


၁၂၆၀ ခုႏွစ္ေလာက္အထိ ေက်ာက္မဲဟူသည့္ အမည္သညာကို မရေသး။ ထိုစဥ္က "မဟိန္လမ္" ေခၚ ေက်ာက္တံုးမည္းမ်ား တည္ရွိရာ ေတာင္ကုန္း၏ အေရွ႕ေျမာက္ဘက္တြင္ လံုေတာ၊ ၾကိမ္ေတာၾကီးမ်ား ကို ခုတ္ထြင္ရွင္းလင္း တည္ထားသည့္ လံုပိုင္ဆိုသည့္ ရြာကေလးတစ္ရြာ ရွိသည္။ လူေနအိမ္ေျခ ၈၀ ခန္႔မွ်သာ ရွိသည့္ ထိုရြာကေလးႏွင့္ နမ့္တံုျမိဳ႕ၾကား ေစ်းတည္ရန္ ေနရာေရြးၾကသည့္အခါ ေက်ာက္တံုးအမည္းမ်ားရွိသည့္ ကုန္းကေလးကို ေရြးၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ထိုေနရာကို "ကပ္မဟိန္လမ္" ဟု ရွမ္းတို႔က ေခၚၾကသည္။ ရွမ္းဘာသာျဖင့္ ကပ္ ဆိုသည္မွာ ေစ်းျဖစ္၍၊ မဟိန္ ဆိုသည္မွာ ေက်ာက္တံုးကို ေခၚျခင္းျဖစ္ျပီး၊ လမ္ မွာ မည္းနက္သည္ဟု အဓိပၸါယ္ ထြက္ေလသည္။


ေက်ာက္မဲျမိဳ႕ဟူ၍ ျဖစ္လာသည္မွာ ၁၉၀၂ ခုႏွစ္တြင္မွ ျဖစ္ေလသည္။ ထိုႏွစ္ေမလ ၁၄ ရက္ေန႔၊ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၆၄ ခု ကဆုန္လဆန္း ၈ ရက္ ေသာၾကာေန႔ ၁၂ နာရီတြင္ သီေပါ ေစာ္ဘြားၾကီး ဆာေစာခ်ယ္၊ လားရွိဳး အေရးပိုင္ မစၥတာ သြန္တန္၊ ကၽြဲကုန္းနယ္ပိုင္ၾကီး ဦးခြန္ထြန္း၊ ေက်ာက္မဲၾကီးရြာ နယ္ပိုင္ၾကီး ဦးဆံမူးတို႔ လာေရာက္၍ ျမိဳ႕ကို ပိႏၷက္ရိုက္ေပးခဲ့သည္ဟု ဆိုေလသည္။ ထိုျမိဳ႕ပိုင္ၾကီး ႏွစ္ဦးတို႔က ျမိဳ႕သစ္ကို သူ႔အပုိင္ ကိုယ့္အပိုင္တြင္ တည္ေစခ်င္ၾကသျဖင့္ အျငင္းပြားၾကရာမွ ေနာက္ဆံုးတြင္ ထိုျမိဳ႕ႏွစ္ျမိဳ႕ၾကား ေစ်းသစ္ေနရာကို ေရြးလိုက္ျပီး၊ ယခု ေက်ာက္မဲျမိဳ႕ကို တည္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ဟုုု သိရေလသည္။ ထုိအခိ်န္မွစိ၍ နမ့္တံုျမိဳ႕ ေျမာက္ဘက္ရွိ ကပ္မဟိန္လမ္ေခၚ ေက်ာက္မဲေစ်းကို အစြဲျပဳကာ ေက်ာက္မဲျမိဳ႕ဟု ေခၚေ၀ၚခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေလသည္။

ေက်ာက္မဲျမိဳ႕။ (ဓါတ္ပံု Kong Mong)

အိမ္မ်ား သပ္ရပ္ျခင္းႏွင့္ လမ္းမ်ားက်ယ္၍ သန္႔ရွင္းျခင္းမွာ ေက်ာက္မဲျမိဳ႕၏ ထူးျခားခ်က္ျဖစ္၏။ အိမ္ၾကီး အိမ္ေကာင္းေတြကလည္း အိမ္ေကာင္းေတြအေလွ်ာက္ သပ္္ရပ္ၾကသည္။ ျခံစိုက္၍ ႏြားတင္းကုပ္ေတြ ထားသည့္ ျမိဳ႕စြန္က ဆင္းရဲသားအိမ္ကလည္း သူ႔အေလွ်ာက္ သပ္ရပ္သန္႔ရွင္းသည္။ ျမိဳ႕စြန္က အိမ္မ်ားမွာ သက္ငယ္မိုး၊ ထရံကာသည့္ ရွမ္းအိမ္မ်ား ျဖစ္ေသာ္လည္း ၀င္းျခံကေလးေတြႏွင့္ ၊ ပန္းပြင့္ေတြ ေ၀ဆာေနေသာ ပန္းပင္ကေလးေတြႏွင့္၊ ေျမတလင္းေျပာင္ေျပာင္ကေလးေတြႏွင့္ ျဖစ္သျဖင့္ ငယ္ပင္ ငယ္ေသာ္လည္း မ်က္စိ ပသာဒတြင္ လွေနသည္။

လားရွိဳး-သီေပါမွ ကားမ်ား၊ နမ့္ဆန္မွ ကားမ်ား၊ နမၼတူမွ ကားမ်ား၊ မိုင္းလံုႏွင့္ မိုင္းေငါ႔ဘက္မွ ကားမ်ား ဆင္းရာျဖစ္သျဖင့္ ေက်ာက္မဲျမိဳ႕သည္ လမ္းဆံုျမိဳ႕သဖြယ္ ျဖစ္ေနသည္။

ျမိဳ႕ကို တစ္ပတ္ လွည့္ၾကည့္ျပီးေနာက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ျပည္လံုးခ်မ္းသာ ေစတီကို သြားဖူးၾကသည္။ ျပည္လံုးခ်မ္းသာေစတီမွာ လြယ္ခြန္ေတာင္ေပၚတြင္ တည္ထားေလသည္။ ေတာင္ကမူကုိ ေကြ႔ပတ္ ေဖာက္ထားသည္။ ကားလမ္းရွိသျဖင့္ ကားျဖင့္ တုိက္ရိုက္ ရင္ျပင္ေတာ္အေရာက္ တက္ႏိုင္ေလသည္။

ျပည္္လံုးခ်မ္းသာ ေစတီ ရင္ျပင္ထက္မွၾကည့္လွ်င္ ေက်ာက္မဲတစ္ျမိဳ႕လံုးကုိ စီး၍ ျမင္ရသည္။ ေက်ာက္မဲျမိဳ႕ ပတ္ပတ္လည္ ေတာင္ကုန္းမ်ားေပၚတြင္လည္း ေရႊေရာင္ တေျပာင္ေျပာင္၊ မွန္ေရာင္ တေျပာင္ေျပာင္ႏွင့္ ေစတီမ်ားကုိ ျမင္ရသည္။ ေက်ာက္မဲကား ခ်ဳိင့္၀ွမ္းထဲတြင္ တည္ထားသည့္ျမိဳ႕ ျဖစ္၏။ ေဘးပတ္ပတ္လည္တြင္ ေတာင္ကမူေတြ ကာရံျပီး အလယ္က ေျမျပန္႔ကို အကြက္ရိုက္ ေဆာက္ထားသည္။ ေစ်း၊ ဘူတာရံု၊ ရုပ္ရွင္ရံု စသည္တုိ႔မွာ ခ်ဳိင့္၀ွမ္းထဲတြင္ရွိ၍ ေဆးရံု၊ ဧည့္ရိပ္သာႏွင့္ တခ်ဳိ႕ အိမ္သစ္ တိုက္သစ္မ်ားမွာ ေဘးပတ္လည္ ေတာင္ေစာင္းမ်ားတြင္ ေနရာယူထားၾကသည္။ ယင္းတို႔ကား ျမိဳ႕မမွ တျဖည္းျဖည္း လွ်ံက် ဖိတ္စဥ္လာေသာ ကြက္သစ္မ်ား ျဖစ္ေလသည္။

ေစတီေတာ္ကို ဖူးေျမာ္ျပီးေနာက္ ေစတီေတာ္ေဘး ကုန္းေစာင္းရွိ တစ္ထပ္ အုတ္ေက်ာင္းကေလးထဲသုိ႔ ၀င္ကာ ဆရာေတာ္ကို ဖူးေျမာ္ၾကျပန္သည္။

စာေပေရးသားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ဆရာေတာ္၏ အေမးမ်ားကို အထိုက္အေလ်ာက္ ေျဖၾကားျပီးေနာက္ ဆရာေတာ္ကို ၀တ္ျဖည့္ကာ ျပည္လံုးခ်မ္းသာေစတီ ရင္ျပင္ေတာ္ေပၚမွ ဆင္းလာခဲ့ၾကသည္။

အခ်ိန္ရေသးသျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ စခန္းသာသို႔ ထြက္လာခဲ့ၾကေလသည္။

ေက်ာက္မဲ - မႏၲေလး ေမာ္ေတာ္ကားလမ္းအတိုင္း ဆင္းလာခဲ့၍ မိုင္အနည္းငယ္ေရာက္လွ်င္ စခန္းသာ ရြာကေလးကို ေတြ႔ရသည္။ ရွမ္းအမ်ဳိးသား ေတာင္သူမ်ား၊ လယ္သမားမ်ား၏ ရြာကေလးျဖစ္၏။ ထိုရြာကေလးကို လြန္ျပီး နာရီ၀က္ခန္႔ ေမာင္းခဲ့ျပီးေနာက္ လမ္း၏ လက္ယာဘက္သုိ႔ ေမွ်ာ္ၾကည့္လိုက္လွ်င္ အတြင္းဘက္ ႏွစ္မိုင္သာသာခန္႔ အကြာ၌ ထင္းရွဴးပင္အုပ္ေတြႏွင့္ ကုန္းတန္းကေလး တစ္ခုကုိ ျမင္ရသည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ ကားႏွစ္စင္းသည္ စခန္းသာရြာကို လြန္လွ်င္ လက္ယာဘက္သို႔ဆင္းေသာ လွည္းလမ္းကေလးအတိုင္း ဆင္းလာခဲ့သည္။ လမ္းေဘးတြင္ လယ္ကြင္းမ်ား၊ ေနၾကာခင္းမ်ား၊ ၾကံခင္းမ်ား၊ ငွက္ေပ်ာျခံမ်ား၊ အျခားစိုက္ခင္းမ်ားႏွင့္ ေပါင္းျမက္တို႔ ဖံုးေနေသာ ကြင္းျပင္ၾကီးကို ျမင္ရသည္။ ေနၾကာခင္းထဲတြင္ ေနၾကာပြင့္၀ါ၀ါေတြ ပြင့္ေနၾကသည္။ ေနၾကာပြင့္ရိုင္းမ်ား မဟုတ္ပါ၊ ဆီထြက္ ေနၾကာခင္းမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ တစ္၀က္ေလာက္ေရာက္လွ်င္ တံတားအသစ္ကေလး တစ္ခုကို ေတြ႔ရသည္။ ေတာသစ္ေတြျဖင့္ ျဖစ္သလို ခင္းထားသည့္ သစ္သားတံတားကေလးျဖစ္၏။

"အရင္တုန္းက ေမာ္ေတာ္ကား သြားလို႔မရဘူးဆရာ၊ လမ္းက ပစ္ထားတာ ၾကာေတာ့ ပ်က္သေလာက္ ျဖစ္သြားျပီ။ ခု ျပန္ျပင္ထားရတာ" ဟု ဦးသန္းေအာင္က ေျပာျပသည္။

ေမာ္ေတာ္ကားသည္ ၾကမ္းတမ္းေသာ ေျမနီလမ္းကေလးအတိုင္း ေတာင္ကုန္းေပၚသို႔ ေကြ႔ပတ္ တက္လာခဲ့ျပီးေနာက္ ေတာင္ကုန္းထိပ္ရွိ အုတ္တံတိုင္းနိမ့္နိမ့္ ကာထားသည့္ ၀င္းၾကီးတစ္ခုထဲသို႔ ၀င္လိုက္ေလသည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ကားေပၚမွဆင္းကာ တစ္ပိုင္းတစ္စ ျပိဳပ်က္ေနသည့္ ေခတ္မီ အေဆာက္အအံုၾကီးကို တအံ့တၾသျဖင့္ ေငးၾကည့္မိၾကသည္။

ထိုအေဆာက္အအံုကား ကြယ္လြန္သူ သီေပါေစာ္ဘြားၾကီး ဆာေစာခ်ယ္၏ ေႏြရာသီ ေဟာ္နန္းျဖစ္၍ "စခန္းသာေဟာ္" ဟု အမည္တြင္ေလသတည္း။

တအံ့တၾသျဖင့္ ေငးၾကည့္မိၾကသည္ဟု ကၽြန္ေတာ္ ေျပာခဲ့ပါသည္။ အျခားေၾကာင့္မဟုတ္။ ဤမွ် ေခ်ာင္က်၍ ဤမွ် အထီးက်န္ႏိုင္လွေသာ ေတာေခါင္ေခါင္ ေတာင္ကုန္းၾကီးေပၚတြင္ ဤမွ် ေခတ္မီ၊ ဤမွ် ခမ္းနား၊ ဤမွ် လွပေသာ အေဆာက္အအံုၾကီးကို အထီးတည္း ေတြ႔ရေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။




























သစ္သား ပါးေကးမ်ား











သီေပါေစာ္ဘြား၏ စခန္းသာေဟာ္မွာ ေတာင္စြယ္တစ္ခုေပၚတြင္ တည္ေဆာက္ထားေလသည္။ ေတာင္စြယ္မ်က္ႏွာျပင္သည္ စည္မ်က္ႏွာကဲ့သို႔ ညီညာျပန္႔ျပဴးလ်က္ရွိ၏။ တစ္ခါတုန္းက ျမကမၺလာကုိ ျဖန္႔ထားသည့္ႏွယ္ရွိေသာ ျမက္ခင္းလဲ့လဲ့တို႔ ရွိခဲ့ဟန္တူေသာ္လည္း ယခုမူေပါင္းျမက္တို႔ ေတာထေအာင္ ဖံုးေနေလျပီ။ ေတာင္စြယ္ဆံုးသြားသည့္အခါ၌ ကမ္းပါးကို ျဖိဳခ်ကာ ေက်ာက္တံုးေတြ စီထားျပီး ေအာက္အဆင့္တြင္ ျမက္ခင္းျပင္တစ္ခု လုပ္ထားျပန္သည္။ အေပၚျမက္ခင္းျပင္မွ အုတ္ေလွကားအတိုင္း ဆင္းလာလွ်င္ ေအာက္ျမက္ခင္းျပင္သို႔ ေရာက္သည္။ ထုိေနရာတြင္ တစ္ခါက ေဇာ္မႊား၊ ေဒလီယာ၊ ဂႏၶမာ၊ ကာေနးရွင္း စသည့္ ပန္းပင္မ်ား ရွိလိမ့္မည္ဟု ကၽြန္ေတာ္ ေတြးၾကည့္ပါသည္။

ေတာင္စြယ္က ျမက္ခင္းအလယ္တြင္ ေဆာက္ထားသည့္ ေႏြရာသီ ေဟာ္နန္းမွာ အေနာက္တိုင္းႏွင့္ အေရွ႕တိုင္း အမ်ဳိးသား  ဗိသုကာလက္ရာကို ေပါင္းစပ္ထားသည့္ အေဆာက္အအံုတစ္ခု ျဖစ္သည္။ ေကာ့တစ္ခ်္ေခၚ တစ္ထပ္တိုက္ျဖစ္ျပီး၊ အလယ္ထိပ္တြင္ ေရာမေခတ္က ေကာ္လံမ်ားလို ေက်ာက္ျဖဴ တုိင္လံုးၾကီးေတြ ထူထားကာ၊ ထိပ္တြင္ ေဒါင္းရုပ္ၾကီးတစ္ရုပ္ကုိ ေက်ာက္ဆစ္၍ ပံုေဖာ္ထားသည္။ ေကာ့တစ္ခ်္ ေဘးဘက္က ေတာင္ပံသဖြယ္ ျဖန္႔ေနသည့္ အေဆာင္ တစ္ဖက္တခ်က္ေပၚတြင္ ျပာသာဒ္မ်ား တင္ထားသည္။ ပင္မေကာ့တစ္ခ်္ ေနာက္ဘက္ မ်က္ႏွာစာ အ၀တြင္လည္း ေရာမ ေကာ္လံလို ေက်ာက္ျဖဴတိုင္ၾကီးေတြ ထူထားျပီး၊ ထိပ္တြင္ ယုန္ရုပ္ကုိ ေက်ာက္ဆစ္၍ ေဖာ္ထားေလသည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ေဟာ္နန္းအလယ္ေပါက္မွရပ္ကာ ေရွ႕တြင္ ျမင္ရသည့္ ရႈခင္းကုိ ေမွ်ာ္ၾကည့္ၾကသည္။ ရႈေမွ်ာ္ခင္းၾကီး တစ္ခုလံုးကို ျမင္ကြင္းက်ယ္ ျမင္ႏိုင္ေသာ ေနရာေပတည္း။

ေတာင္စြယ္ေအာက္တြင္ ကြင္းျပင္ၾကီးက ေမွ်ာ္မဆံုးႏိုင္။ ကြင္းျပင္ကို လြန္လွ်င္ လားရိွဴး-မႏၲေလး ကားလမ္းကုိ ေရးေရးျမင္ရသည္။ ကားလမ္းကို လြန္လွ်င္ ေမွ်ာ္မဆံုးႏိုင္ေသာ လယ္ကြင္းမ်ား၊ ေတာင္ယာမ်ား၊ ေလွကားထစ္ စိုက္ကြင္းမ်ား၊ ေတာအုပ္မ်ား၊ စမ္းေခ်ာင္းမ်ား၊ မိႈင္းျပာေသာ ေတာင္တန္းမ်ား။ ထို႔ေနာက္ မိုးကုပ္စက္၀ိုင္းၾကီး။

"ခု ေနၾကာခင္းေတြ၊ စပါးေတြ စိုက္ထားတဲ့ ကြင္းၾကီးက ဟိုတုန္းကေတာ့ ျမင္းျပိဳင္ကြင္းၾကီး ဆရာ၊ ေႏြရာသီက်ရင္ ေစာ္ဘြားၾကီးက ဒီမွာပဲ ေနတယ္။ ဒီ ေဟာ္ေရွ႕ကေနျပီး ျမင္းပြဲကို ၾကည့္တာပဲ"

ေဒသခံမ်ားက ေျပာျပၾကသည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ေဟာ္နန္းထဲသို႔ ၀င္ခဲ့ၾက၏။ ေဒါင္းရုပ္ ရုပ္ၾကြတပ္ထားသည့္ အလယ္ ခန္းမ ေဆာင္ၾကီးကုိ ပထမ ၀င္ၾကည့္ၾကသည္။ ထိုအေဆာင္မွာ အဖူးေျမာ္ခံရာ ညီလာခံ ခန္းမဟု သိရ၏။ အလယ္ ခန္းမတြင္ ဘာမွ် မရွိေတာ့ပါ။ ပုလႅင္လည္း မရွိေတာ့။ ေဟာ္နန္း၏ အေဆာင္အေယာင္ တို႔ကိုလည္း မျမင္ရေတာ့။

လြန္ခဲ့သည့္ ေလးငါးႏွစ္ ေညာင္ေရႊေဟာ္သို႔ ေရာက္စဥ္ ထီးျဖဴ၊  ပုလႅင္၊ နာရီေမာင္း စသည္တို႔ကို ကၽြန္ေတာ္ ေတြ႔ခဲ့ရသည္။ ယခု စခန္းသာေဟာ္နန္းတြင္ကား ပေဒသရာဇ္စနစ္၏ အရိပ္အေယာင္ကုိ မျမင္ရေတာ့။

အလယ္က ညီလာခံ ခန္းမကို ၾကည့္ျပီးေနာက္၊ ေဘးတစ္ဖက္တခ်က္ အေဆာင္မ်ားကို ၀င္ၾကည့္ၾကသည္။ ညာဘက္ေတာင္ပံမွ အေဆာင္ကား မရွိေတာ့။ ျပိဳပ်က္ေနေလျပီ။

"မီးေလာင္သြားလို႔ ဒီဘက္က အေဆာင္ကေတာ့ ပ်က္သြားျပီ၊ ၀ဲဘက္ေဆာင္ပဲ က်န္ေတာ့တယ္" ဟု ေျပာျပၾကသည္။

ဘယ္တုန္းက မီးေလာင္သြားသည္ဟု ကၽြန္ေတာ္ မေမးခဲ့မိပါ။ ညာဘက္အေဆာင္မွာ အမိုးေတြ မရွိေတာ့ဘဲ တစ္ပိုင္းတစ ျပိဳက်ေနသည့္ နံရံၾကီးကိုသာ ျမင္ခဲ့ရသည္။  ၀ဲဘက္အေဆာင္ကား လံုးလံုး ပ်က္စီးျခင္းမရွိ။ အေကာင္းပကတိ က်န္ေနေသး၏။ ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ၀ဲဘက္အေဆာင္ရွိ အခန္းမ်ားကုိ လိုက္ၾကည့္၏။ ၀ဲဘက္ေဆာင္တြင္ အိပ္ခန္းေတြကလည္း အမ်ားၾကီး။ ေရအိမ္၊ ေရခ်ဳိးခန္း စသည္တို႔ႏွင့္ တြဲထားသည့္ ေခတ္မီ အိပ္ခန္းမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ၀ဲဘက္ေဆာင္ တစ္ခုတည္းမွာပင္ အိပ္ခန္း ေလး ငါးဆယ္ခန္းေလာက္ရွိမည္ ထင္ပါသည္။ အိပ္ခန္းေတြ သည္ေလာက္မ်ားလွ်င္ အိပ္သူေတြ ေတာ္ေတာ္ မ်ားလိမ့္မည္ဟု ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘာသာ ေတြးယူ လုိက္ၾကပါသည္။ ေဒၚေစာျမေအးၾကည္သည္ မိုးေဒ၀ါသီခ်င္းကုိ ဤစခန္းသာေဟာ္မွာပင္ စပ္ဆိုသြားခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေလသည္။ ၀ဲဘက္ေဆာင္တြင္ အိပ္ခန္းမ်ာအျပင္ မီးလင္းဖိုၾကီးရွိသည့္ ဧည့္ခန္းၾကီး တစ္ခန္းလည္း ရွိေသးသည္။ ေတာ္ေတာ္က်ယ္သည့္ ဧည့္ခန္းၾကီး ျဖစ္ပါသည္။

၀ဲဘက္ေဆာင္ တစ္ဖက္တည္းမွာပင္ သာမန္လူေတြ ေနလွ်င္ ဆယ္အိမ္ေထာင္ေလာက္ ေနႏိုင္မည္ ထင္ပါသည္။ မီးေလာင္ပ်က္စီးသြားသည့္ ညာဘက္ေဆာင္ပါ ေပါင္းလွ်င္ ေစာ္ဘြား၏ ေဟာ္နန္းသည္ လူတစ္ရာေလာက္ ၀င္ေနသည့္တို္င္ ထိုလူတစ္ရာသည္ ေပ်ာက္ေနပါလိမ့္မည္။

မီးေလာင္ပ်က္စီးသည့္ အျခမ္းမွအပ ေဟာ္နန္းၾကီးတစ္ခုလံုးသည္ အေကာင္းပကတိၾကီး ရွိေသးသည္။ သို႔ရာတြင္ အေစာင့္တစ္ေယာက္ ထားသည္မွအပ ေကာင္းစြာ ထိန္းသိမ္းထားျခင္း ရွိဟန္မတူပါ။ မွန္တံခါးတို႔က ကြဲလ်က္၊ လွ်ာထိုးၾကမ္းျပင္ေပၚတြင္ ႏြားေခ်းပံုမ်ားကိုလည္း ေတြ႔ရ၏။

ကၽြန္ေတာ္သည္ ထည္၀ါခမ္းနားရံုမွ်မက လွပေခတ္မီသည့္ ေဟာ္နန္းကုိ ၾကည့္၍ ႏွေျမာေနမိေလသည္။

ထုိေဟာ္နန္းၾကီးကို အသံုးခ်ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိ မရွိ ကၽြန္ေတာ္တို႔က ေမးၾကည့္ၾကသည္။

"မူးယစ္ေဆး၀ါးစြဲျပီး လူေကာင္းျပန္ျဖစ္လာတဲ့ လူငယ္ေတြကို ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းတစ္ရပ္အေနနဲ႔ ေနရာခ်ထားဖို႔ေတာ့ စီစဥ္ေနၾကတာပဲ။ ဘယ္ေတာ့ေလာက္ အေကာင္အထည္ ေပၚမလဲေတာ့ မသိေသးဘူး။ တစ္ခါတရံမွာ လံုျခံဳေရး အခက္အခဲ နည္းနည္းရွိတယ္" ဟု ေျပာျပၾကသည္။

လြန္ခဲ့သည့္ တစ္ႏွစ္ေလာက္တုန္းက အေစာင့္တစ္ေယာက္ကို အၾကမ္းဖက္သမားက ပစ္သတ္သြားသည္ဟု သိရေလသည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ေဟာ္ကို ၾကည့္ျပီးေနာက္၊ အမိုးေပၚရွိ လသာေဆာင္သို႔ တက္ခဲ့ၾကသည္။ တစ္ဖက္ တခ်က္ ျပာသာဒ္တင္ထားသည့္  အမိုးေပၚတြင္ က်ယ္ျပန္႔သည့္ လသာေဆာင္ၾကီး တစ္ခုစီ ရွိေသးသည္။ ေဟာ္၏ အလ်ားမွာ ကၽြန္ေတာ့္အထင္ ေပ ၁၅၀ ေလာက္ ရွိမည္ထင္ပါသည္။ လသာေဆာင္ တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခုကို အလယ္က ျပာသာဒ္ေတြ၊ အမိုးေတြ ျခားေနသျဖင့္ ျမင္လည္း မျမင္ရ၊ စကားေျပာလွ်င္လည္း မၾကားရပါ။

လသာေဆာင္ေပၚမွ ေမွ်ာ္ၾကည့္လိုက္သည့္အခါတြင္ ေအာက္မွ ၾကည့္ရသည္ထက္ ရႈခင္းတစ္ခုလံုးကို ပို၍ သဲကြဲစြာ ျမင္ရသည္။ ေဟာ္ ေဆာက္ထားရာ ေတာင္စြယ္ေနာက္တြင္ ေတာင္တန္းၾကီးမ်ား၊ ေတာမ်ား ရွိသည္။ ေဟာ္ ပတ္လည္တြင္လည္း ထင္းရွဴးပင္ေတြ၊ ၀က္သစ္ခ်ပင္ေတြ၊ ယူကလစ္တပ္ပင္ေတြ စိုက္ထားသည္။ ရုတ္တရက္ ၾကည့္လုိက္လွ်င္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေရာက္ေနသည္ဟု မထင္ရ။ ဥေရာပ ႏိုင္ငံတစ္ခုက ေက်းလက္စံအိမ္ တစ္အိမ္သို႔ ေရာက္ေနသည္ဟု ထင္ရေလသည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ စခန္းသာေဟာ္ကို လွည့္ပတ္ၾကည့္ရႈျပီးေနာက္၊ ေက်ာက္မဲသို႔ ျပန္ခဲ့ၾကသည္။ ထုိစဥ္က ကၽြန္ေတာ္တို႔တြင္ ကင္မရာ မပါသျဖင့္ သီေပါေစာ္ဘြား၏ ေဟာ္နန္းအိုကို ဓါတ္ပံုမရိုက္ခဲ့ရပါ။ ကာတြန္းေျမဇာသာလွ်င္ စခန္းသာေဟာ္၏ ပံုကုိ ေကာက္ေၾကာင္းျဖင့္ ပံုၾကမ္းဆြဲခဲ့ရသည္။

ကၽြန္ေတာ္သည္ ေက်ာက္မဲအျပန္ ကားေပၚတြင္ ထိုင္လုိက္လာရင္း၊ ရွမ္းျပည္နယ္၏ ကိုလုိနီ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး သမိုင္းကို စဥ္းစားလာမိေလသည္။

အဂၤလိပ္အစိုးရသည္ ၁၈၈၆ ခုႏွစ္တြင္ ရွမ္းျပည္နယ္အပါအ၀င္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အထက္ပိုင္းကို ျဗိတိသွ် အင္ပိုင္ယာ၏ အစိတ္အပိုင္းအျဖစ္ ေၾကညာခဲ့ေလသည္။ ၁၈၈၇ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာျပည္ စည္းမ်ဥ္းအက္ဥပေဒအရ ရွမ္းျပည္နယ္ကို နယ္မ်ား ခဲြေ၀သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ၁၈၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ထုိအက္ဥပေဒ ျပင္ဆင္ခ်က္အရ ရွမ္းျပည္နယ္ကို ေတာင္ပိုင္း၊ ေျမာက္ပိုင္း ခဲြခဲ့သည္။ ေတာင္ပိုင္းနယ္၊ သိိႏၷီနယ္ေျမာက္ပိုင္း၊ သိိႏၷီနယ္ေတာင္ပိုင္း၊ သီေပါနယ္၊ အေနာက္ႏွင့္ အေရွ႕ မိုင္းလံုနယ္တို႔ကို ေစာ္ဘြား အုပ္ခ်ဳပ္သည့္နယ္မ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့ျပီး၊ သံလြင္ အေရွ႕ဘက္ကမ္းရွိ နယ္မ်ားကို ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ဘုရင္မင္းျမတ္ (အဂၤလိပ္ဘုရင္) ၏ သံလြင္အေရွ႕ဘက္နယ္မ်ားဟု သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ထိုနယ္မ်ား အားလံုးကို ျမန္မာႏိုင္ငံမွ သီးျခားခဲြထုတ္ကာ ပေဒသရာဇ္စနစ္ျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေစခဲ့ေလသည္။ ကာကြယ္ေရးအာဏာ၊ ဘ႑ာေရးအာဏာ ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးအာဏာတုိ႔ကို  အဂၤလိပ္တို႔က ကိုင္ထားခဲ့ျပီး၊ ေစာ္ဘြားမ်ားအား အဂၤလိပ္အစိုးရအေပၚ သစၥာရွိရန္ ပဋိညာဥ္ထားေစခဲ့ေလသည္။

သို႔ျဖင့္ ေျမျပန္႔ႏွင့္ ေတာင္တန္းေဒသမ်ားသည္ အေနေ၀းခဲ့ၾကေလသည္။ အဂၤလိပ္တို႔သည္ ေတာင္တန္း ေစာ္ဘြားမ်ားအား အခြင့္အေရးမ်ား ေပးခဲ့ၾကသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ ေစာ္ဘြားမ်ားကို ၀ိတိုရိယ ဘုရင္မၾကီး ကိုယ္တိုင္ လက္ခံေတြ႔ဆံုျခင္း၊ အခ်ဳိ႕ေသာ ေစာ္ဘြားမ်ားကို ဘုရင္မင္းျမတ္ ဘိသိက္ပြဲသို႔ ဖိတ္ၾကားျခင္း စသည့္ နည္းမ်ားျဖင့္ ျမွဴဆြယ္ခဲ့ကာ ျမန္မာတိုင္းရင္းသားမ်ားကုိ ေသြးခဲြ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကေလသည္။

ကၽြန္ေတာ္သည္ ကားေပၚမွေန၍ တျဖည္းျဖည္း ေ၀းက်န္ခဲ့ေသာ သီေပါေစာ္ဘြား၏ စခန္းသာေဟာ္ကို ေငးၾကည့္မိသည္။

ေၾသာ္ .... ပေဒသရာဇ္ တစ္ပါး၏ ေဟာ္နန္းအိုေပတကား။

* * * * * * * * * *

5 comments:

Anonymous said...

အစ္ကို ... အေပၚက ေဟာ္နန္းအိုရဲ့ ပံုေတြကို ဘယ္ခုႏွစ္ေလာက္ကရိုက္ထားတာလဲ မသိဘူးေနာ္ ??

Thu said...

ကၽြန္ေတာ္သည္ စခန္းသာေဟာ္၏ ၁၉၈၀-၈၁ခုႏွစ္ စာမ်ားထဲမွ အေျခအေနႏွင့္ ၂၀၁၀ခုႏွစ္ ဓါတ္ပံုမ်ား ထဲမွ အေျခအေနမ်ားကို ႏိႈင္းယွဥ္ကာ၊ ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္မ်ား ထိန္းသိမ္းျခင္းဆိုင္ရာ အယူအဆမ်ား အေၾကာင္း ေတြးေတာေနမိသည္။

ေမသိမ့္သိမ့္ေက်ာ္ said...

ေစာ္ဘြားရဲ႕ အမ်ိဳးအေဆြ အေျခြအရံေတြ ဘယ္ေပ်ာက္သြားသလဲ ဆိုတာ ေတြးေနမိတယ္ရွင္။

ခင္မင္ေလးစားလ်က္

Chit San Maung said...

လူထုဦးလွရဲ႕ ကၽြန္ေတာ္ျမင္းသမားစာအုပ္ထဲမွာ အဲ့ဒီေခတ္ စခန္းသာ ေဟာ္နန္းအေၾကာင္း အေတာ္အသင့္ေရးထားတာ ဖတ္ဖူးပါတယ္..။
ေႏြရာသီမွာ သီေပါထက္ ရာသီဥတုပိုေကာင္းတဲ့ စခန္းသာမွာေနဖို႔ ေဟာ္နန္းေဆာက္ခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။
အဲ့ဒီေခတ္က လူကံုထံအားကစားနည္းျဖစ္တဲ့ ျမင္းပြဲ (သီေပါေစာ္ဘြားဖလား) လုပ္တဲ့အေၾကာင္း၊ ျမန္မာတစ္ႏုိင္ငံလံုးက ထိပ္သီး ျမင္းပိုင္ရွင္ သူေဌးႀကီးေတြ၊ အရာရွိႀကီးေတြ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါး လာၿပိဳင္တဲ့အေၾကာင္းေတြ ဖတ္ရပါတယ္..။
ရွမ္းျပည္နယ္သမိုင္းအတြက္ေရာ၊ Tourist Destination အတြက္ေရာ အလြန္တန္ဖိုးရွိလို႔ ေသေသခ်ာခ်ာ ထိန္းသိမ္းျပဳျပင္သင့္ပါတယ္..။

အၿဖဴေရာင္ ...ကမ ၻာ said...

ဖတ္ခြင့္ရတာေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင္

Post a Comment